Zij die wachten en zij die bouwen

De AI-wereld wordt vaak de 'nieuwe dotcomhausse' genoemd, iets wat het leven van iedereen voorgoed zal veranderen en waar iedereen daarom onbeschrijflijk enthousiast over moet zijn. Ik deel dat gevoel tot op zekere hoogte, maar er zijn flashbacks naar de web 3.0-hype die veel van ons in de techscene in 2020 en 2021 in zijn greep hield. Overal kansen en mogelijkheden, en iedereen stapte aan boord van de raketschepen die web 3.0 van brandstof voorzag. Cryptovaluta, op blockchain gebaseerde systemen en NFT's: wie destijds niet in minstens één daarvan zat, werd aangekeken als een holbewoner. Het punt met de meeste web 3.0-zaken was dat deelnemen eenvoudig was, met niet veel meer rompslomp dan lid worden van een online community: een gebruikersnaam registreren, een e-mail bevestigen en gaan. Crypto-exchanges maakten het gebruiksgemak mogelijk dat nodig was voor grootschalige adoptie, en daarmee waren ineens iedereen en zijn oma een #crypto #investeerder (in ieder geval op hun Instagrampagina).

Toen ik beide trends naast elkaar legde, met Web3 dat momenteel de weg van de bevlieging opgaat, deed zich een opmerkelijke constatering voor: terwijl veel van ons over AI praten, bouwt bijna niemand van ons daadwerkelijk AI-gerelateerde oplossingen.

De Web3-hype en het huidige enthousiasme voor AI delen een gemeenschappelijk verhaal van transformatief potentieel, maar de verschillen in adoptie, toepassing en impact zijn groot. Web3, met zijn blockchain, cryptovaluta en NFT's, beloofde decentralisatie en het versterken van het individu. De aantrekkingskracht lag in de schijnbare eenvoud en in de democratisering van investeren en eigenaarschap. Die eenvoud verhulde echter vaak een gebrek aan tastbaar nut en toepassing in de praktijk voor de gemiddelde persoon, wat leidde tot speculatieve zeepbellen in plaats van duurzame groei. De hype rond AI is daarentegen geworteld in de directe en tastbare voordelen in tal van sectoren. Van diagnostiek in de zorg tot het versterken van creatieve processen: de toepassingen van AI zijn talrijk en diep verweven met de manier waarop industrieën functioneren. Anders dan Web3 vraagt AI om een gedegen begrip van data, algoritmes en ethische overwegingen, waardoor de instapdrempel hoger ligt maar de impact ingrijpender en duurzamer is.

Er is ook een verschil in betrokkenheid van de community tussen de twee hypes, en ik denk dat dit een fundamenteel verschil in hun ontwikkeling blootlegt. De Web3-beweging werd gekenmerkt door een goudkoortsmentaliteit, waarbij zowel individuen als bedrijven zich erin stortten met weinig tot geen aandacht voor de levensvatbaarheid op lange termijn of de ethische implicaties van de onderliggende technologie. Dat leidde tot een volatiele markt, meer gedreven door speculatie dan door waardecreatie. Aan de andere kant vraagt het AI-domein, dat eveneens zijn deel van de hype kent, om een diepere betrokkenheid bij de technologie zelf. Het bouwen van AI-oplossingen vereist niet alleen technische expertise, maar ook een zorgvuldige afweging van de ethische, sociale en economische gevolgen. Dat heeft een omgeving voortgebracht die meer op samenwerking en onderzoek is gericht, waarin vooruitgang niet alleen wordt geboekt uit winstoogmerk, maar ook vanwege de mogelijke maatschappelijke voordelen. Waar Web3 daardoor vaak voelde als een exclusieve club voor ingewijden, is AI een vakgebied waarin de diepgang van het begrip en de bereidheid om complexe uitdagingen aan te gaan de echte kenmerken van betrokkenheid zijn. Deze verschuiving van speculatief investeren naar het creëren van oplossingen voor de praktijk markeert een belangrijke evolutie in de manier waarop wij opkomende technologieën benaderen, met AI als voorloper in het aantonen van de tastbare voordelen van innovatie.

Kansen en mogelijkheden

Bij Eli5 zien we enorme kansen om AI te gebruiken voor een beter leven. Er zijn meerdere gebieden, zoals AI inzetten als productiemiddel door het creatieve proces een boost te geven, de kwaliteit van het werk dat we opleveren te verhogen en de algemene efficiëntie en de processen waarmee we onze output leveren te versterken. Het kan ook worden gebruikt om onderwijs naar het niveau te brengen waar iedereen altijd naar heeft verlangd (denk aan directe vertaling en contextualisering), door onderwijs opnieuw te bedenken en het op maat (en leuk!) te maken en door het op zichzelf een leerinstrument te laten zijn. De lijst gaat door, waarbij Eli5 zelfs actief betrokken is bij projecten in de logistiek, de zorg en het (cyber)securitydomein.

Er zijn onmiskenbaar ook uitdagingen en risico's. Of we naar het microniveau of het macroniveau kijken: we moeten zorgvuldig en tegelijk resoluut te werk gaan. Voor het individu zijn privacy en auteursrecht de meest besproken onderwerpen. Maar hoe zit het met het beschermen van de autonomie van burgers en hun rechten? Of met de impact van grootschalige AI op de werkgelegenheid? Zal de kwaliteit van het werk dramatisch dalen als mensen om wat voor reden dan ook niet met AI kunnen werken? Ik schrijf dit op dit moment in een vliegtuig zonder wifi en het werd me heel duidelijk dat ik zo gewend ben aan online werken dat werken zonder actieve verbinding met het world wide web vreemd voelt, zelfs kunstmatig. Ik vraag me af of iemand in de toekomst hetzelfde zal voelen bij het niet kunnen werken met AI.

Dus, wat nu te doen? Hier volgt een vijfstappenplan dat volgens mij iedereen actief zou moeten nastreven

Het team onderwijzen over de mogelijkheden van AI.

De basisbeginselen van het werken met AI begrijpen.

Zet no-codetools in om aannames te testen en prototypes te bouwen.

Voor bedrijven die tijd of interne capaciteit missen, biedt Eli5 Discovery-, Build- en Scale-diensten om een AI-strategie uit te stippelen en de oplossingen te bouwen die deze AI-initiatieven kunnen uitvoeren.

De AI-revolutie is in volle gang. Wordt de organisatie een bouwer die nieuw terrein ontgint, of een waarnemer die afwacht tot anderen onze door AI gedreven toekomst bepalen? De keuze is aan elke organisatie, maar zoals het gezegde luidt: "De beste manier om de toekomst te voorspellen, is haar te creëren."